Page 70 -

ARAŞTIRMA
Uğur Koçer’in yazısı
at ünvanı; Müslüman Musevi Tatlar (Dağ Yahudile- Başka bir varsayıma göre,
T olmayan, Uygur (Kaşgarlı ri), Müslüman olanların aksine, Tatlar, Med ülkesinde daha
Mahmut); töresiz Türkler (Ziya özellikle Dağıstan’da yaşarlar. uzun süre kalmış Yahudilerdir
Gökalp); bazı çalışmacılarca Kıyıdaki kentsel merkezlerde, ve günün birinde Doğu Kafkas-
Türkçe konuşan Şii, Alevi Türk- özellikle Derbent’te, ayrıca ya’ya gelmeden önce İslam’ı
lere ve Kürtlere denilmiş; Türk- İzerbaş, Mahaçkala ve Sulak’ta benimsemişlerdir. En sık öne
çe konuşan Fars ve Araplara da bulunurlar. Tati dili konuşan sürülen tez, Arapların fetihle-
verilen isim (Dictionarist); bazı Yahudilerin ve Tatların köke- rinden kaçarak Med ülkesinden
çalışmacılara göre yönetime niyle ilgili birçok da varsayım gelen Yahudilerin, günümüz
muti, soyu belirsiz halk; Dağ bulunmaktadır. Tatlara göre, Azerbaycan’ının kuzeyinde Tat
Yahudileri ile Dağıstandaki bölgedeki halkların konuşma nüfusunun ortasına yerleştikleri
İranlılar’ın melezlenerek oluştur- geleneği Sasa- ve onların dilini edindikleridir.
duğu topluluk (Sözlük Vikipedi) nilerin askeri 946’da Rus etnografı
anlamlarında kullanılmıştır. kolonlarının Schilling, “Etnografik
Bu konuda, daha önce mirası gözlemlerin, Dağ
çalışma yapanlar, bu konuyu olarak Yahudilerinin eskiden
genelde özel çalışma konusu- kalmış- daha önemli bir ulus
nun parçası, bir alt konu olarak tır. oluşturduklarını,
çalışmışlardır. Çalışmalarını sadece Hazar
belli bir alanda yaşayan Tat Denizi’ne kadar
ünvanlılar üzerinde kısmî değil, Dağıstan’ın
gerçeği de ifade etmemiştir. TAT belirtmektedir.
batı kısmını da
olarak yapmışlar, Dünyadaki
kapsayan dağlık
Tat ünvanlıların tamamını veya
bölgelere de uzan-
çoğunu esas alarak çalışma
dıklarını gösterdiğini”
yapmamışlardır. Ancak bu
kısmî çalışmalar sonucunda,
ulaştıkları bilgilerle, genel olarak
Aynı etnograf, birçok
yerde, özellik-
varsayım bir tanım yapmışlar-
dır. Bu çalışmalar, bilgiler ve
le de Avar
tanımlar, tamamına ve çoğunlu-
ğa dayanmadığı için, tam olarak
ortasındaki
Şotuta Hun-
Tatice konuşanlar arasında her ülkesinin
üç dine de (Yahudiliğe, Erme- Ünvanlılar
ni-Gregoryen Hıristiyanlığına ve
Caferi mezhebinden Şii Müslü-
manlığa) bağlı kişiler bulunur. Tat sözcüğü, ‘’Türk toprakların-
Başlangıçta çok az sayıda olan daki yabancı unsurlar’’ anlamına
Hıristiyanların bu yüzyılın başın- gelir. Daha sonra Acem ve Türk
dan itibaren Ermeniler tarafından egemenliği altındaki hanlılar için
asimile edildiği sanılmaktadır. kullanılmıştır.
1970’ten beri de nüfus sayım- Sözcük ayrıca başka halklar için
larında Ermeni olarak sayıl- de kullanılmıştır. Hazar Deni-
maktadırlar. Bunlar 1950’lerde zi’nin ötesindeki Türkmenler,
Azerbaycan’ın kuzeyindeki iki İran kökenli Taciklere; Kırım
köyde hâlâ bulunmaktaydılar. yarımadasının kuzeyinde
Konuştukları Tati lehçesi, hâlâ yaşayan Nogay Tatarları,
kullanılmakla birlikte, Erme- güney kıyılarında oturan
nicenin çok etkisinde kalmış ve daha karışık bir Türkçe
durumdadır. Müslüman Tatlar konuşan Müslümanlara, Tat
özellikle Azerbaycan’ın kuze- diyorlardı. Nihayet bu sözcük
yinde, Apşeron yarımadasında Azerbaycan ve Dağıstan’da
yaşarlar ve kozmopolit Bakü’de yaşayan ve temel özelliği Tatice
de bulunurlar. konuşmak olan belirgin bir in-
san grubu için de kullanılır olmuş-
tur. Türkler içindeki Farslara, Fars Yahudi Melezlerine, Tats,
n 70 www.euroimaj.de 2016 Tati; Kürtlere Tatuş, Tatuşağı; Ermenilere Tater, Tatiyan;
Rumlara Tatos; Araplara Mutat, Muti... Denilmiştir.