Page 71 -

zah’da, ‘’Yahudi bir geçmiş’e iddia ederler. Oysa Dünyanın Kasaba nüfus dağılımına
ait arkeolojik izler bulun- hiçbir yerinde geçmişten bu bakıldığında dünya üzerinde
duğunu ve haritaya bir göz güne ırk-kavim Tat olmamış- nüfus sıklığı en fazla olan
atıldığında bölgede etrafı tır ve yoktur. Tat ve Tat türedi arazidir. Yahudilik, Azerbay-
yabancılarla çevrili bir cep unvanlar bu farklı ırk-kavim can’da dağ yahudileri (Tatlar)
oluşturan gerçek bir Yahudi kesimlerinin sadece bir kısmı ile temsil olunmuştur. Moisey
kolonileri zincirinin görülebi- için söylenmiştir. Dağıstan’da Kalankatlı dağ Yahudilerinin
leceğini’’ belirtir. 17. ve 18. 120 bin, İsrail’de 150 bin, Azerbaycan’a ilk gelişlerinin
yüzyıllarda Derbent ile Kuba Azerbaycan’da 100 bin, Rus- MÖ. 1. yüzyılda olduğunu
arasındaki bölgede önemli bir ya Federasyonu’nda 80 bin, belirtiyor. Araştırmacıların
Yahudi cemaati bulunmaktay- Türkiye’nin Doğu Anadolu bu konuda fikir farlılıkları
dı. Hatta Derbent yakının- ve Marmara bölgelerinde ise mevcuttur. Kimi fikirlere
daki bir vadinin adı ‘Yahudi 200 bin kadar Tat’ın yaşadığı uygun olarak, en eski Yahudi
Vadisi’ydi. tahmin edilmektedir. toplumlarından birisi olan
Tat ve Tat’tan türeme Türkiye’deki Tat ünvanlı dağ Yahudileri bir zamanlar
ünvanlılar genellikle; Hun, halkların yaşam yerleri ola- Assuriya ve Babil padişahları
Oğuz, Kırgız, Uygur, Avar, rak, Edirne, İstanbul, Altındağ tarafından Filistin’den kovul-
Sabar, Hazar, Azer, Horasan, /Ankara, Sincan /Ankara, muş ve Midiya’ya yerleşmiş
Halep, Rakka Türkleri arasın- Bolu, Bursa, Kahramanmaraş İsrailoğulları soyundandırlar.
da oldukları gibi; Beydilli, Ba- (Örneğin: Nurhak ilçesine Midiya’da iken onlar, Tatlarla
yat, Avşar, İl Beyli, Yazır, Boz bağlı Tatlar Köyü), Kayseri, kaynaşmış ve bunun etkisiyle
Ulus, Dul Kadirli, Honamlı Konya, Antalya, Sivas, Tun- Dağ Yahudileri, şimdi Fars
Yörükleri, Ulu Yörükler, İnallı celi, Nevşehir, Mardin (Arap dilinin eski Arami ve Yahudi
Yörükleri, Bahşişli Yörükle- Tat Aşireti, Kızıltepe-Mardin), sözlerinin karışımından olu-
ri, Ulaşlı Yörükleri, Ankara İkizdere/Rize, Mersin, Zon- şan Tat dilini konuşurlar. Dağ
Yörükleri, Atmalı, Aydın Beyli, guldak, Afyonkarahisar, Van Yahudileri Azerbaycan’da 3
Fakihli, Polatlı-Bolatlı Cema- ve Kars yörelerini sayabiliriz. yerli gruba ayrılır: Kubalılar
ati gibi Türk halkları arasında Türkiye’de kullanılan bazı tat (Guboi) - Azerbaycan’ın
da vardır. unvanları: Tat, Tatoğlu, Tatık, Kuba rayonu, ağırlıklı olarak
Şamanizm, Budizm, Zer- Tatlu, Tat uşağı, Tatuş, Tater. Kırmızı Kasaba; Şirvanlılar
düştlük, Ortadoks Musevilik, Azerbaycan’da Tatlar: (Şirvoni) - Azerbaycan’ın
Hıristiyanlık, Gregoryen Günümüz Azerbaycan’ı farklı kuzeydoğu bölgesi, Şamahı
Hıristiyanlık, Hanefi, Hanbeli, etnik grupları kendi içinde rayonu, eski Müci köyü, o
Şafi, Şii, Bektaşi, Alevi İslam barındırır. Ağırlıklı olarak, cümleden Bakü; Oğuzlular -
gibi dini inançlara sahiptirler. Azerbaycan’ın Kuba, Hızı Oğuz şehri, Gence, İsmayıllı,
Kırım, Hazar, Kafkasya, ve Haçmaz rayonlarına ve Şamahı. 1990’lı yıllardan iti-
Dağıstan, Türkiye ve Orta bazı Bakü köylerine yerleşen baren yaşadıkları bölgelerden
Doğu Bölgesinde, özellikle az nüfuslu bir halktır. Bazı İsrail’e önemli bir göç dalgası
Hazar İmparatorluğu, Büyük araştırmacıların fikrine uygun yaşanmıştır.
Selçuklu, Anadolu Selçuklu, olarak, Hazar Denizi’nin batı Tatlar, Cevdet Türkay’ın
Osmanlı, Türkiye Cumhuriyeti sahili boyunca Abşeron’dan Osmanlı İmparatorluğunda
gibi Türk devletlerinde, Türk- Derbend’e kadar yerleşmiş Oymak, Aşiret ve Cemaatler
lerin iradesinde ve arasında olan Tatlar, buraya taşınmış kitabında ve Yusuf Halaçoğ-
yaşamışlar ve yaşamaktalar. eski İranlılar’ın kalıntıları- lu’nun Anadolu’da Aşiretler,
Rusya, Dağıstan ve Azer- dır ve onlar, hiç kuşkusuz, Cemaatler, Oymaklar (1453-
baycan da çoğunlukla Pers, Şirvan arazisinin en eski 1650) kitapların da gösteril-
Yahudi, Pers Yahudi Melezi etnik gruplarından birisidir. mişlerdir.
ve Terekeme Türk Tatlar Konuştukları dil Orta Farsça
var. Bunlardan Pers, Yahudi, olan Pehlevice (Palavi)’ye (Kaynaklar: Hüseyin Şeno-
Pers-Yahudi Melezi Tatlar çok yakındır. cak, Tat Ünvanlılar Koordi-
birbiriyle ortak dil olarak Far- Yahudiler: Azerbaycan’da nasyon ve İstişare Gurbu;
sça konuşurlar. Ancak Pers bulunan en eski halklardan M. Halûk Akçam, Kafkasya
(Fars) asıllı olanlar, kendileri- birisidir. Şu anda Bakü, Sum- Hakkında; Doç, Dr. Beşir
ni ayrı bir ırk-kavim, soy-halk gayıt, Kuba, Oğuz ve Gökçay Mustafayev, Uluslararası
sanırlar. Dünyadaki diğer Tat rayonunda yaşıyorlar. Azer- Sosyal Araştırmalar Dergisi.)
ünvanlıların kendilerinden baycan’nın kuzeyinde, Kuba
ayrılma halk olduğunu bölgesinde bulunan Kırmızı
2016 www.euroimaj.de n 71