Page 34 - sayi52

ARAŞTIRMA

Alman Arşiv Belgeleri:

“Musul Türkiye’nin dir”

Yazı: Hakan Gökpınar
Misak-ı Milli sınırları içerisinde olup da Temmuz 1923 Lozan Barış Antlaşması’nda çö-
züme kavuşturulamamış sorunlardan belki de en önemlisi Musul meselesi olmuştur.
4 Temmuz 1923 Lozan Ba- oldu. Bu tür objektif nedenlerin 1) İşte, Almanya’nın İngiltere
2 rış Antlaşması’ndan dokuz ortaya çıkmış olmasına rağmen Büyükelçisi Sthamer, Türki-
ay sonra 1924’te İstanbul’da Musul’da kesin kararın Mart ye’den yana bir Alman tavrı ile
yapılan Haliç Konferansı’nda ayındaki oturuma ertelenmeyişi Almanya’nın Milletler Cemiye-
İngiltere Musul’a ek olarak ve Almanya’ya [Musul mesele- ti’ne üyeliğinin onaylanmasını
Türkiye’den Hakkari’yi de iste- sinde diğer büyük Avrupalı dev- beklemeden İngiltere’nin Türki-
miştir. Misak-ı Milli sınırlarından letlerle birlikte] karar vermesinin ye’nin de henüz üye olmadığı ve
hiçbir suretle taviz vermeyen sağlanmayışı….Mart oturumu İngiltere’nin ABD ve Fransa ile
Türkiye bu talebi de reddedince Almanya’nın Milletler Cemiye- ortaklaşa hükmettikleri Milletler
İngiltere, Hindistan sömürge- ti’ne kabul edilmesi meselesiyle Cemiyeti’nde alelacele İngiltere
sine giden petrol zengini Musul sınırlı olacak[…]”. (Bkz. Resim: lehine karar verilişinden yakın-
kapısını Türkiye’ye geri verme-
mek için meseleyi bizzat öncü
rol oynadığı Milletler Cemiyeti’ne
götürmüştür.
Milletler Cemiyeti’nde Musul
meselesi görüşülürken 15 Şubat
1926’da Almanya’nın İngiltere
Büyükelçisi Sthamer Alman Dı-
şişleri Bakanlığı’na yazdığı Telg-
rafta İngiltere’nin bu diplomatik
hilesine dikkat çekmiştir:”[…]
Milletler Cemiyeti’ndeki Musul
meselesinde […] Türkiye’nin
Milletler Cemiyeti’nin üyesi
olmaması yargıçları belirgin bir
sıkıntıya soktu ve bu, yargıçların
hemen oybirliği ile karar verme
sorunu yaşamalarına neden
Türkiye’nin İdari Bölgeleri Haritası
n 34 www.euroimaj.de 2017 (1941 - Alman Genel Kurmay Bşk.)