Page 31 - Euroimaj-Sayi58
P. 31
ARAŞTIRMA
“kurucu” olarak görüyor ve 1921 köken ayırımı yapmaz, yapmamalıdır. iktidar da o süreçte oluştu. Devletin
Anayasası’ndaki bazı maddelerin Yönetimin, icraatlarına dini duygu- temel hukuk düzenini O oluşturur.
siyasi olarak işine yarayacağını dü- larını yansıttığında ülkede yaşayan , Kurucu iktidar bunu yaparken,
şünüyor sanki. 1921 Anayasasındaki farklı inanç sahipleri adaletten adil iradesini sınırlayan hukuk kuralları ile
“Devletin dini İslamdır” maddesi bu şekilde yararlanamazlar. Devlet- bağlı değildir. Çünkü devleti kuran o
tür bir madde. Ülkedeki ayrılıkçıların lerin önceliği adaleti sağlamaktır. iradedir. Kurucu İrade tamamen ba-
da desteği ile “devletin dini İslamdır” Adalet imtiyaz tanımamak, herkese ğımsız ve sınırsız bir iradeye sahiptir.
ilkesini tekrar Anayasaya karşı eşit olmak demektir. “Kurulu iktidar” ise kaynağını ve
koymak istiyor olabilir. Bu yüzden devletin görevi yetkilerini mevcut anayasadan alır ve
Bunu gerçekleştire- öncelikle adaleti tam olarak bu yetkileri gene anayasa tarafından
mese de, iktidar partisi sağlamak olmalıdır. çizilmiş olan sınırlar içinde kullanır.
seçmenlerine bir siyasi 1921 Anayasası Türki- Her istediği kanunu çıkaramaz, her
mesaj vererek onları bir ye’nin sorunlarına cevap istediği emri veremez. Kendisini
arada tutmak istiyor da olabilir mi? Kanaatimizce ol- bağlayan anayasa kuralları, hukuk
olabilir. maz. Çünkü 1921 anayasası kuralları buna engel olur. Anayasalar
Oysa 1921 anayasası olağanüstü şartların bir ana- donmuş hukuk metinleri değildir.
ruhu milli egemenliktir. yasasıdır. Bir yanda Meclis Anayasa, belli şartları yerine getire-
1. Maddedir. Saltanat yeni açılmış, savaş devam rek kısmi ve devletin temel esaslarını
varken, hilafet varken ediyor, düzenli orduya geçiş değiştirmeden yapılacak değişiklik-
egemenliği sultandan, tek kişiden çalışmaları var diğer yanda halkla lerin yolunu da göstermiştir. Nitekim
alıp milletin seçilmiş temsilcilerine, ilişkilerde bir takım faaliyetler yürü- kurulu iradeler bu şartları yerine
milletvekillerine, yani Meclise verme tülüyor. Bütün bunların meşruiyet getirerek ihtiyaç duyulan çok sayıda
iradesidir. Bunun da özünde de anlamında dayanacağı ve kurtuluş değişiklikler de yapmışlardır.
laiklik vardır bence. mücadelesinin sürdü- Çoğunluğu alarak
Biliyoruz ki devletin dini olmaz. rüleceği bir anayasa iktidara gelen her
Din insanlar içindir. Bu konuda, lazımdı ve o şartlarda siyasi parti, kendisini
Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi yukarıda bahsettiğim kurucu irade yerine
İslam Mezhepleri Tarihi Bölümü Öğ- şekilde 1921 anayasası koyarak Anayasayı
retim Üyesi Prof. Dr. Sönmez Kutlu, gerçekleştirildi. değiştirmeye kalkarsa
bir çalışmasında İtikat mezheplerin- Ama bugüne baka- ülkede kargaşa ve
den Maturidiliğin, aklı kullanmaya cak olursak, kanaatim- kaostan geçilmez.
dayanan bir ekol olduğunu, dini ce bugün Türkiye’nin Ayrıca o yapılan da
bilginin kaynağını sadece vahiylerde asıl meselesi anayasa Anayasa olmaz. Siyasi
değil, ilaveten akılda görüldüğünü değiştirmek olarak partilere halk Anaya-
ifade ediyor. Maturidi’nin Kuran’ı gözükmüyor. Mevcut sayı değiştirsin diye
akılla yorumlamaya çalıştığını ve olan anayasaya bile oy vermez. Mevcut
diyanet-siyaset ayrımı yaptığını belir- tam olarak uyulması anayasa ve kanunlar
tiyor. Prof. Dr. Kutlu Maturidi’nin: ve mevcut Anayasanın çerçevesinde belli bir
“Diyanet nebilerin işidir. Siyaset uygulanması Türki- süre ülkeyi yönetsin
ise yöneticilerin işi” ifadesini de ye’de yaşadığımız sorunların önemli diye oy verir. Yönetimi beğenmezse
aktarıyor. Ayrıca 20. Yüzyıl Rusya bir kısmını çözebilir. halk o iktidarı değiştirir. Her iktidar
Müslümanlarından ilahiyatçı, Kazan’lı Ama illa bir anayasa değişikliği ya- bir anaysa hazırlarsa Anayasa bir yaz-
Musa Carullah’ın “Devletin dini pılacaksa, bu anayasa değişikliğinin boz tahtasına döner.
adalet, küfrü zulümdür. Devlette din geriye, 100 yıl öncesine yönelik değil Ülkede bugünkü Anayasa tartış-
aranmaz” görüşünü de aktarıyor. de, gelişmiş demokrasiye doğru, maları, bizce, yararsız ve gündem
Gerçekten de devletin görevi; yö- ileri demokrasiye doğru, çağdaş de- değişikliği amaçlı bir tartışmaya ben-
nettiği insanların haklarını korumak, mokrasiye doğru yenilikleri taşıması ziyor. Gerçek bir Anayasa değişikliği
güvenliğini sağlamak ve adaleti te- gerekir. elbette yapılabilir. Ama bunun için
min etmektir. Aslında devletin varlık Tanınmış siyaset bilimci Münci önce toplumda büyük bir uzlaşma
sebebi budur. Bunlar yoksa devlet Kapani’ye göre egemenliğin modern olmalıdır. Yönetimde ve toplumda
de yoktur. Dolaysıyla devlette adalet karşıtı “Kurucu İktidar” kavramıdır hukuka inanç, hukuka güven, adalet
birinci plandadır. Devletin temelidir. diyor ve “kurucu iktidar” – “kurulu duygusu, hukukun üstünlüğüne
Adalet, ancak evrensel ve ahlaki iktidar” ayrımı yapıyor. inanma, temel insan haklarına
ilkelere sahip olmakla, bu ilkelere “Kurucu iktidar” adı üzerinde saygı ve hoş görü anlayışının olması,
dayanmakla sağlanabilir. Yönetimde devleti kuran iradedir. Türkiye bir yaşanması ve toplumun da buna
adalet farklı inanç, mezhep ve etnik Kurtuluş Savaşı ile kuruldu, kurucu inanması gerekir.
2021 www.euroimaj.de n 31

