Page 36 - Euroimaj-Sayi58
P. 36

PROF. DR. HALDUN EROĞLU YAZDI
                                     Ankara Üniversitesi
       KÖŞE YAZISI         Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü
       Osmanlı Kuruluş Devrinde



                     Siyasal Evlilikler




       On üçüncü yüzyılın sonlarına doğru Kuzeybatı Anadolu’da ortaya çıkan ve kurucu-
       sundan dolayı Osmanoğulları adını alan siyasal yapı, oldukça zor koşullar altında
       oluşmuştu. Konuşlandıkları bölgenin etrafı, diğer Türk beylikleri ve Doğu Roma
       İmparatorluğu gibi güçlü siyasal rakiplerle çevriliydi ve çok çetin bir rekabet söz
       konusuydu. Farklı etnik ve dini toplulukların yaşadığı bu coğrafyada başarısızlık
       yok olmak demekti. Böylesine güçlü rakipler ve zor koşullar altında varlık göstere-
       bilmek için askeri yeteneklere sahip olmak, öncelikler arasında ilk sırayı alıyordu.
       Osmanlılar buna sahiplerdi ve bu gücü kullanma konusunda oldukça başarılıydılar.

        mparatorluğun kuruluşunda askeri   güçlerini ortadan kaldırdıktan sonra   yöntemleriyle ele geçirilen bölge
        başarıların öncelikler arasında yer   takip edilen politika, bölge halkıyla   halkının nezdinde Osmanlı ailesinin
      İalmasına rağmen elde edilmesi   sağlam bir devlet-toplum      yönetme hakkına sahip
       gereken kazanımlar için sadece   ilişkisi kurmaktı. Bu ilişkinin   olduğu anlayışı, kurulan
       silahlı güç yeterli değildi. Karşılaşılan   en önemli yanı şüphesiz   akrabalık ilişkisiyle sağlan-
       zorlukların üstesinden gelebilmek,   hukuksal altyapıydı. Şeri ve   maya çalışılıyordu. Osmanlı
       dönemin geçerli olan siyasal, sosyal   örfi hukukun sağladığı fır-  aile üyelerinin esas olarak
       ve ekonomik yöntemlerine başvur-  satlardan yaralanarak farklı   bu gerekçeye dayanan
       mayı da gerekli kılıyordu. Güçlü ola-  din ve mezhepteki insanlar   evlilikleri, on dördüncü
       nın kazandığı bu ortamda aşılması   arasında yeni bir sosyal ve   yüzyılda Rumeli’nin güçlü
       gereken çok önemli başka bir engel   siyasal düzen kurulmaya   Hristiyan hanedanlarının,
       daha vardı. O da meşruiyet sorunu   çalışılıyordu. Bu yöntem   on beşinci yüzyılda ise
       idi. Askeri zaferlerden sonra hâkimi-  imparatorluğun hâkimiyet   Anadolu’nun bölgesel
       yet altına alınan bölgelerde yaşayan   anlayışının temelini oluştu-  güçleri olan Türk beylerinin
       toplumlar nezdinde kabul görme   ruyordu.                     kızlarıyla yapılmıştı.
       gerekliliği, üstesinden gelinmesi ge-  Osmanlıların on   Prof. Dr. Haldun EROĞLU  Dönemin koşulları
       reken en önemli sorun olarak ortaya   dört ve on beşinci         dikkate alınarak oluş-
       çıkıyordu. Bu bakımdan Osmanlıların   yüzyılda, mücadele ettiği devletlerle   turulan Osmanlı İmparatorluğu’nun
       daha başından beri uyguladığı gönül   ve toplumlarla kurduğu ilişkiler   gerek Anadolu’da gerekse Rumeli’de
       çekme, teselli etme,                   çerçevesinde meş-  benimsediği genişleme siyaseti,
       avutma anlamına                        ruiyet sağlamak   üç temel üzerine inşa edilmişti. İlki;
       gelen istimalet                        için başvurdukları   savaş yöntemiyle elde edilenlerdi.
       politikasının altında                  yöntemlerden biri   Askeri gücü dayalı olan bu yönteme
       bu yatıyordu.                          de aile üyelerinin   göre kim güçlüyse o kazanırdı. İkinci-
       Kavramın siyasal                       yaptıkları siyasal   si; para karşılığı satın alınan yerlerdi.
       manası ele geçirilen                   evliliklerdi. İzlenen   Bu da güçlü bir ekonomiye sahip
       bölgelerde yaşayan                     yol zamanla devlet   olmayı gerekli kılıyordu. Üçüncüsü
       unsurların Osmanlı                     stratejisi halini al-  ise evlilikler yoluyla elde edilen
       yönetimini benim-                      mıştı. Benimsenen   topraklardı. Hangi türde olursa olsun
       semesini sağlamak                      strateji, Hıristi-  ele geçirilen yeni bölgelere hâkim
       demekti. Osmanlı                       yan devletlerin   olduktan sonra orada Osmanlı otori-
       yöneticilerinin                        hanedanları ya da   tesini kurma ve meşruiyet kazanma
       başlangıçtan itibaren benimsedikleri   bölgesel güçlerin kızlarıyla kurulan   gereği, aşılması gereken yeni soru-
       politika bu esasa dayanıyordu. Sava-  sıhriyetle yani evlilik yoluyla kurulan   nun adı olarak kendini gösteriyordu.
       şılan devlet ya da beyliklerin silahlı   akrabalığa dayanıyordu.  Savaş   Gerek yönetim nezdinde gerek
       n 36  www.euroimaj.de  2021
   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41