Page 36 - Euroimaj-Sayi58
P. 36
PROF. DR. HALDUN EROĞLU YAZDI
Ankara Üniversitesi
KÖŞE YAZISI Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü
Osmanlı Kuruluş Devrinde
Siyasal Evlilikler
On üçüncü yüzyılın sonlarına doğru Kuzeybatı Anadolu’da ortaya çıkan ve kurucu-
sundan dolayı Osmanoğulları adını alan siyasal yapı, oldukça zor koşullar altında
oluşmuştu. Konuşlandıkları bölgenin etrafı, diğer Türk beylikleri ve Doğu Roma
İmparatorluğu gibi güçlü siyasal rakiplerle çevriliydi ve çok çetin bir rekabet söz
konusuydu. Farklı etnik ve dini toplulukların yaşadığı bu coğrafyada başarısızlık
yok olmak demekti. Böylesine güçlü rakipler ve zor koşullar altında varlık göstere-
bilmek için askeri yeteneklere sahip olmak, öncelikler arasında ilk sırayı alıyordu.
Osmanlılar buna sahiplerdi ve bu gücü kullanma konusunda oldukça başarılıydılar.
mparatorluğun kuruluşunda askeri güçlerini ortadan kaldırdıktan sonra yöntemleriyle ele geçirilen bölge
başarıların öncelikler arasında yer takip edilen politika, bölge halkıyla halkının nezdinde Osmanlı ailesinin
İalmasına rağmen elde edilmesi sağlam bir devlet-toplum yönetme hakkına sahip
gereken kazanımlar için sadece ilişkisi kurmaktı. Bu ilişkinin olduğu anlayışı, kurulan
silahlı güç yeterli değildi. Karşılaşılan en önemli yanı şüphesiz akrabalık ilişkisiyle sağlan-
zorlukların üstesinden gelebilmek, hukuksal altyapıydı. Şeri ve maya çalışılıyordu. Osmanlı
dönemin geçerli olan siyasal, sosyal örfi hukukun sağladığı fır- aile üyelerinin esas olarak
ve ekonomik yöntemlerine başvur- satlardan yaralanarak farklı bu gerekçeye dayanan
mayı da gerekli kılıyordu. Güçlü ola- din ve mezhepteki insanlar evlilikleri, on dördüncü
nın kazandığı bu ortamda aşılması arasında yeni bir sosyal ve yüzyılda Rumeli’nin güçlü
gereken çok önemli başka bir engel siyasal düzen kurulmaya Hristiyan hanedanlarının,
daha vardı. O da meşruiyet sorunu çalışılıyordu. Bu yöntem on beşinci yüzyılda ise
idi. Askeri zaferlerden sonra hâkimi- imparatorluğun hâkimiyet Anadolu’nun bölgesel
yet altına alınan bölgelerde yaşayan anlayışının temelini oluştu- güçleri olan Türk beylerinin
toplumlar nezdinde kabul görme ruyordu. kızlarıyla yapılmıştı.
gerekliliği, üstesinden gelinmesi ge- Osmanlıların on Prof. Dr. Haldun EROĞLU Dönemin koşulları
reken en önemli sorun olarak ortaya dört ve on beşinci dikkate alınarak oluş-
çıkıyordu. Bu bakımdan Osmanlıların yüzyılda, mücadele ettiği devletlerle turulan Osmanlı İmparatorluğu’nun
daha başından beri uyguladığı gönül ve toplumlarla kurduğu ilişkiler gerek Anadolu’da gerekse Rumeli’de
çekme, teselli etme, çerçevesinde meş- benimsediği genişleme siyaseti,
avutma anlamına ruiyet sağlamak üç temel üzerine inşa edilmişti. İlki;
gelen istimalet için başvurdukları savaş yöntemiyle elde edilenlerdi.
politikasının altında yöntemlerden biri Askeri gücü dayalı olan bu yönteme
bu yatıyordu. de aile üyelerinin göre kim güçlüyse o kazanırdı. İkinci-
Kavramın siyasal yaptıkları siyasal si; para karşılığı satın alınan yerlerdi.
manası ele geçirilen evliliklerdi. İzlenen Bu da güçlü bir ekonomiye sahip
bölgelerde yaşayan yol zamanla devlet olmayı gerekli kılıyordu. Üçüncüsü
unsurların Osmanlı stratejisi halini al- ise evlilikler yoluyla elde edilen
yönetimini benim- mıştı. Benimsenen topraklardı. Hangi türde olursa olsun
semesini sağlamak strateji, Hıristi- ele geçirilen yeni bölgelere hâkim
demekti. Osmanlı yan devletlerin olduktan sonra orada Osmanlı otori-
yöneticilerinin hanedanları ya da tesini kurma ve meşruiyet kazanma
başlangıçtan itibaren benimsedikleri bölgesel güçlerin kızlarıyla kurulan gereği, aşılması gereken yeni soru-
politika bu esasa dayanıyordu. Sava- sıhriyetle yani evlilik yoluyla kurulan nun adı olarak kendini gösteriyordu.
şılan devlet ya da beyliklerin silahlı akrabalığa dayanıyordu. Savaş Gerek yönetim nezdinde gerek
n 36 www.euroimaj.de 2021

