Page 40 - Euroimaj-Sayi58
P. 40
Dr. Yeşim Demir YAZDI
KÖŞE YAZISI Dr. Yeşim Demir
Anka Enstitüsü Bilim ve Danışma Kurulu Üyesi
İran’ı yeni yılda bekleyenler
1399 yılını zorlu geçiren ve 21 Mart 2021’de, 1400 yılına girecek olan İran İslam
Cumhuriyeti’nde, değişim yılı olacağı beklentisi söz konusudur. Dini liderin olası
ölümü durumunda yeni Velayet-i Fakih’in kim olacağı, cumhurbaşkanlığı seçimi,
ABD Başkanı Joe Biden’in, İran politikasının nasıl olacağı soruları tüm dünyada
merak edilenler arasında yer almaktadır. Bu sorulara cevap verebilmek için İran’da-
ki duruma bakmak faydalı olacaktır.
Ekonomik ve Sosyal Durum
ABD’nin, 2018’de Kapsamlı
Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak
adlandırılan nükleer anlaşma-
dan çekilmesinin ardından İran’a
uygulanan ağır yaptırımlar, ülke
ekonomisini giderek kötüleştirmiş,
akaryakıt fiyatlarında artışa ve hal-
kın geçim sıkıntısı yaşamasına ne-
den olmuştur. Ekonomik sebepler
yanında sınıfsal eşitsizlik, baskı ve
adaletsizliğin belirgin hale gelmesi
bir taraftan protestolara neden olur-
ken diğer taraftan da fırsat bulanları
ülkeyi terk etmeye zorlamıştır. Ülke-
yi terk etme nedenleri arasında şun artmasına, 13-14 yaşında kız da hastalığının ağırlaştığı söylenti-
dini baskılara maruz kalma da etkili çocuklarının Arap ülkelerinde 500 leri devam etmektedir. Dini liderin,
olmuştur. Baskılarla karşılaşan kişi- ile 2000 dolar arasında satılmasına yetkilerini oğlu Mojtaba Hamaney'e
lerin çareyi din değişikliği yapmakta yol açmıştır. devrettiği haberleri bu iddiaları
bulduğu görülmektedir. güçlendirmiştir. Bu durum İran'ın,
Ekonomik ve sosyal problem- Siyasi Durum karşı karşıya olduğu sorunlardan
ler, toplumun diğer kesimlerinde birini teşkil etmektedir. Dini liderin,
gelecekle ilgili karamsarlık ve öfke Dini lider Ali Hamaney'in hasta- yetki devri yaptığı iddiaları acaba
yaratmıştır. Uyuşturucu yaygınlaş- landığı hatta öldüğü iddiaları dünya yerine oğlu mu geçecek sorularını
mış hatta uyuşturucu kullanma yaşı kamuoyunda önemli yer tutmak- da gündeme getirmiştir. Ancak
8-9'a kadar düşmüştür. Kadınlar tadır. Her ne kadar yayın organla- Mojtaba Hamaney uzun yıllardır
için de zorlu yaşam koşulları, fuhu- rında Hamaney'in görüntüleri olsa dini liderin özel işleri ve aile işleri ile
ilgilenmektedir. Bununla birlikte, dini
liderlik babadan oğula geçmemek-
te, Uzmanlar Meclisi tarafından
belirlenmektedir.
Dini liderden sonra halefinin
kim olacağı ile ilgili henüz bir isim
belirlenmemiş olsa da dini lider
olma ihtimali üzerinde durulan bazı
isimler ortaya atılmıştır. Bunlar
arasında oğlu Mojtaba Hamaney,
şu an yargının başında bulunan
İbrahim Reisi ve 1979'dan bugüne
yargı sisteminin 5. başkanı Sadık
Laricani yer almaktadır. Başka
aday olup olmadığı ilerleyen
n 40 www.euroimaj.de 2021

