Page 54 - Euroimaj-Sayi61

Das Magazin der Region...

www.euro maj.de
SANAT
Nizami Gencevi

Anar Rzayev

zerbaycan'ın dahi şairi Nizami'ye göre şiir, insanları istemişse de Nizami, sadece
Nizami Gencevi 1141 eğitme aracıdır. dönemin hükümdarlarını tatmin
A yılında Gence Kim ki söze verdi edecek bir eser ortaya koymamış,
şehrin'de doğdu. Seçkin sığal, sahmanı, daha ziyade kaygılı düşüncelerini
düşünürün mahlası Sözle pişirdi ham bir kaleme almıştır. Nizami, insanın
Gence şehrin'de doğup insanı. uyanık olmasını, insanlık vazife-
büyüdüğü için Gen- "Hüsrev ile Şirin" sini anlamasını, yerin ve göğün
celi anlamda Nizami - Dünya edebiyatın- sırlarını öğrenmesini istemiştir.
Gencevi'dir, asıl adı da aşk konusunda Biz kimiz, biz neyiz, aç göster
ise İlyas Yusif oğludur. yazılan eserler arasında bize,
Dahi Şeyh Nizami'nin müstesna bir yere Put yapanmıyız, put yıkanmıyız.
eserlerine önsözlerden sahip olan bu destanda "Yedi Güzel" - Eserin konusu
gelen bilgilerden Azer- şair, insanlara yüksek Sasani hükümdarı V. Behram'ın
baycan dilinin yanı sıra duygular aşılayan yüce hayatıyla ilgili olsa da büyük
Pehlevi, Farsça, Arapça aşktan bahsetmiş ve şairin arzusu, Sasani hükümdarı
ve Yunanca dillerini mükemmel onları ileri fikirler için simasında yeni bir
derecede bildiğini öğreniyoruz. mücadeleye çağırmış- insan idealini yansıt-
Nizami dünya edebiyat tarihine tır. Nizami, Hosrov'a mak, zamana ve insan
beş eserden oluşan ("Sırlar Hazi- Şirinin lisanıyla adalet anlayışına dair derin
nesi", "Hüsrev ile Şirin", "Leyla ile dersi verirken, adeta düşüncelerini dile ge-
Mecnun", "Yedi Güzel", "İskender- devrinin yöneticilerine tirmekti.
name") "Hamse" (Beşlik) yazarı dönerek onları adalete, İnsana arkadır onun
olarak girmiştir. dürüstlüğe ve bilime kamalı,
çağırmıştır. Akıldır herkesin
"Sırlar Hazinesi" - Hayatın farklı Kötü duadan kaçın, zenginliği,malı.
alanlarını kapsayan, toplumun güzel konuş, "İskendername" - Ni-
farklı katmanlarına ait yeni Pusuda durmasın zami, bu eserinde özgür
düşünceleri, fikirleri ve sonuçları yolunda bed dua. düşüncesini, bilimsel-felsefi
ifade eden bir eserdir. Şair bu "Leyla ile Mecnun" - Şair bu görüşlerinin, özellikle dine karşı
eserinde bilim, kültür ve ede- eserinde insan ve zaman, tabiat tavrının tarihsel olarak ilerici
biyatın gelişmesinde demir bir ve toplumsal olaylarla ilgili olduğunu açıkça göstermekte-
düzenlilik olduğu fikrini sürdü- renkli düşüncelerini yansıtmış- dir. Nizami'ye göre, Yaratıcı her
rür. Şairin ve şiirin önüne ciddi tır. Şirvan Şahı Akhşitan ondan şeyden önce aklı yaratmış ve ona
toplumsal görevler yükleyen böyle bir konuda eser yazmasını ilk yaratılış sırrı dışında dünyanın
bütün sırlarını açmıştır.
Bu gizli sözleri, düşünceleri sen
Niçin lal dillere atıfta bulunu-
yorsun?
Kaynak
Nizami Gencevi. Sırlar hazinesi.
Bakü, "Lider yayınevi", 2004, 264 sayfa.
Nizami Gencevi. Hosrov ve Şirin.
Bakü, "Lider yayınevi", 2004, 392 sayfa.
Nizami Gencevi. Leyli ve Mecnun.
Bakü, "Lider yayınevi", 2004, 288 sayfa.
Nizami Gencevi. Yedi güzel. Bakü,
"Önder yayınevi", 2004, 336 sayfa.
Nizami Gencevi, İskendername. İkbal-
name. Bakü, "Lider yayınevi", 2004, 256 sayfa.
54 n 2023 - www.euroimaj.de