Page 56 - Euroimaj-Sayi61

Das Magazin der Region...
Uğur Koçer’in yazısı
www.euro maj.de Türkçe sevdalısı, ömrünü bilime ve Türkçe-
ARAŞTIRMA nin gelişmesine adayan, 28 yaşında "dün-
yanın en genç profesörü" unvanını kazanan;
kuramsal kimya ve de moneküler biyoloji
alanlarında yaptığı çalışmaların yanı sıra, Tük ulusal kimliği
ve Türkçe üzerine verdiği yapıtlarla da tanınan bilim insa-
nımız Oktay Sinanoğlu hocamızı tanıyalım.
Oktay Sinanoğlu

ktay Sinanoğlu, 25.02.1935 sen yeni girdin, nasıl oldu falan... Japonya’nın ülke dışındaki bilim
tarihinde, babası Nüzhet Neyse bu geçti... Başka derslere adamlarına verdiği en büyük ödül
O Haşim Sinanoğlu'nun giriyorum. Kimya, fizik... Bana olan Japan's International Outs-
başkonsolosluk görevi nedeniyle çok kolay geliyor. Bir süre sonra tanding Scientist ödülü aldı.
İtalya’nın Bari ilinde dünyaya dayanamadım, beni daha yüksek Aynı yıl Türkiye Cumhuriyeti
geldi. Annesi Rüveyde Sinanoğlu, sınıflara soksanız olmaz mı? Profesörü, 1980 yılında ise Aca-
gazeteci ve yazardı. Araştırma yapmak istiyorum falan demy of Arts & Sciences (Sanat
Sinanoğlu, ailesi ile bera- dedim. Bana güldüler bunlar... ve Bilim Akademisi) üyeliğini aldı.
ber 1939 yılında, İkinci Dünya İşte bir Türk oğlan gelmiş... 17 Türkiye Cumhuriyeti Profesörü
Savaşı'nın başlaması nedeniyle yaşında... Olur mu öyle şey falan... ünvanı Sinanoğlu'na özel çıkartı-
İtalya'dan ayrılarak Türkiye'ye O zaman sene sonu imtihanlarını lan bir kanunla verilmiş olup, bu
döndü. Ankara Yenişehir Lisesi'nde verseniz dediler bana... Daha oku- ünvanı alan ilk ve tek kişi Oktay
burslu öğrenci olarak okudu ve bu la girdiğimin ilk haftası... Hemen Sinanoğlu olmuştur. 1976'da
okulu birincilikle bitirdi. 2011’de imtihana aldılar bizi ve biz sene Japonya'ya Türkiye Cumhuriyeti
kaybettiğimiz müzik sanatçıları- sonu verilecek olan imtihandan Özel Elçisi olarak gönderildi.
mızdan Esin Afşar kız kardeşidir. gene 100 alınca ortalık birbirine Kendisi Türk-Japon kültür, bilim
Üniversite eğitimi için ABD'da girdi... Bir iki imtihan daha, beni ve eğitim ilişkilerinin temellerini
Kaliforniya Üniversitesi Berkeley pat diye üçüncü sınıfa aldılar... atmıştır. Amerikan Bilim ve Sanat
Kimya Mühendisliği bölümünü Büyük şaşkınlık yarattı bu... Akademisi’nin ilk ve tek Türk
tercih eden Sinanoğlu, burslu Kısacası ben 4 yıllık okulu 2 yılda üyesidir. Meksika hükümeti tara-
okuduğu bu üniversiteyi de birinci bitirdim. Biz bunu bitirince M.I.T. fından yüksek Bilim Ödülü "Elena
olarak tamamladı. 1956 yılında, gibi Amerika'nın en zor teknik Moshinsky" ile ödüllendirildi. Ku-
üniversite eğitimini tamamlama- üniversitesinden burs geldi... Her antum Mekaniği'ne birçok katkıda
sının ardından girdiği Massachu- şeyi onlar karşılıyorlar... Master bulunmuş bir bilim insanıdır. Paul
setts Teknoloji Enstitüsü (M.I.T.)'nü yapmak şartıyla..."[1] Dirac'in de üzerinde uğraştığı
1957 yılında, normalinde 2 yıl 1959 yılında Berkeley'de kimya ancak çözümleyemediği bir
olan masteri 7 ayda, 2 ayda da doktorasını tamamladı, 1960 problemi, "Kuantum Mekaniği"n-
doktora olmak üzere sadece yılında ise Yale Üniversitesi’nde de, Hilbert uzayının topolojisi ve
dokuz aylık bir zaman zarfında öğretim üyesi oldu. 1960-1961 içerdiği yüksek simetrileri çözdü.
bitirerek yüksek kimya mühendisi yıllarında atom ve moleküllerin Böylece Kimya bilimini bu topolo-
ve bilim doktoru oldu. çok elektronlu kuramı ile doçent jik inceleme ile sağlam bir temele
Bye Bye Türkçe adlı kitabından oldu. 1963'te 50 yıldır çözüle- oturttu. Sinanoğlu, moneküler bi-
ve kendi anlatımından bir parça meyen bir matematik kuramını yoloji alanının ilk kurucularından
aktaralım: bilim dünyasına kazandırarak 28 ve profesörlerinden birisi olarak
"Şöyle anlatayım... Liseden yaşında profesör unvanını alarak tarihe geçti. DNA sarmalı ile ilgili
sonra Türk Eğitim Derneği'nin dünyanın en genç profesörü oldu. kuramları konusunda dünyanın
bursuyla Amerika’ya gittim. Biraz Yale Üniversitesi’nden hayat pek çok akademik kurumunda
da geç kalmıştık. Sömestirin boyu öğretim üyesi ünvanı aldı. konferans ve eğitimler verdi.
ortalarında girdim üniversiteye... 1966’da TÜBİTAK Bilim Ödü- İngilizlerin Newton’dan sonra en
İngilizce öğrenmiştim, ama ben lü sahibidir. Orta Doğu Teknik büyük fizikçi olarak gördüğü Paul
burada her şeyi Türkçe okumuş- Üniversitesi (ODTÜ) mütevelli Dirac gibi dâhilerin de bulunduğu
tum, matematik falan.. Orada heyeti 1962 yılında aldığı bir ka- bilim insanlarının baş edemediği
da ilk gün.. Daha ben yolculuk rarla sadece Oktay Sinanoğlu'na problemleri çözmesi, Sinanoğlu
sersemiyim... O zaman yolcu- mahsus olmak üzere "Danışman hocanın ne denli saygın bir konu-
luk 36 saat sürüyor... İlk gün ilk Profesör" unvanını verdi. 1973 ma geldiğini anlamak açısından
derste cebirden imtihan vardı... yılında, Alexander von Humboldt önemlidir. Yale Üniversitesi’nin
Soruları yaptık... 100 mü 99 mu adına verilen Bilim Ödülü'nü ka- üç asırlık tarihinde, yaşı henüz
ne almışız... Millet afalladı, yahu zanan ilk insan oldu. 1975 yılında, 30 olmadan profesör seçilen üç
56 n 2023 - www.euroimaj.de