Page 32 - Euroimaj 55.Sayı

Cemalettin Özdemir’İn yazısı
ARAŞTIRMA
Hocalı katliamı - 26 Şubat 1992....

ovyetler Birliği’nin dağılması ile
S bağımsızlığına kavuşan Azer-
baycan Cumhuriyeti 26 Şubat 1992
tarihinde yaşanan Hocalı katliamıyla
derinden bir sarsılma yaşamıştır.
Ermeni ve Rus ittifakı tarafından 613
Azeri hunharca katledilmiştir yüzler-
cesinin akıbetine ulaşılamamıştır.
Hocalı katliamı öncesi yaşananlar:
Dağlık Karabağ bölgesi 60 yılı aş-
kın bir süre boyunca Azerbaycan’a Şubat 1992’de ise Ermeni-Rus ittifakı “etnik temizlik” olarak adlandırılacak bir
bağlı olarak özerkliğini korumuştu. şiddete başvurdu. Bu vahşetin adı tarihe Hocalı katliamı olarak geçti.
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Hocalı kentinin stratejik önemi:
Yukarıda belirtildiği üzere Dağlık Karabağ meselesi ile başlayan Azerbaycan-Er-
Birliği’nin çöküşe geçmesiyle bir- menistan savaşında Hocalı kenti stratejik önem taşıyan bir noktayı belirlemekteydi.
likte 1980’li yılların sonları itibariyle Ermenilerin toprak işgali planlarını bozmakta olan bu kent Ağdam-Şuşa ve Aske-
Karabağ meselesi sıcak bir mesele ran-Hankendi ulaşım yolları arasında bulunmaktaydı. Ayrıca Dağlık Karabağ'daki
haline gelmeye başladı. tek havaalanının burada bulunması Hocalının stratejik önemini güçlendirmekteydi.
Daha sonra savaşa dönüşen bu Tam da bu nedenlerden dolayı Ermenistan Silahlı Kuvvetleri Hocalı’dan geçen Aske-
gerginliğin temelleri, Çardaklı olay- ran-Hankendi ulaşım yolunu ve havaalanını kontrol altına almayı amaçlamıştı.
larıyla başladı. Azerbaycan’ın kuzey-
batısındaki Çardaklı kasabasında
yaşayan Ermeniler 1987 yılının Ekim sinde gerçekleşti. Aylar öncesinden birçoğu kadın, çocuk ve yaşlılardan
ayında, Bakü yönetimi altında olma- Ermeniler Hocalı kentine giden bü- oluşmaktaydı. 56 kişi insanlık dışı
yı reddettiler. 1987 yılından itibaren tün yolları kapatmış, Hocalıyı adeta bir acımasızlık ve kan donduran
birçok çatışmalar, protestolar ve si- ablukaya almıştı. Böylece kentin işkencelerle hayatını kaybetmiş
yasi değişikliklerle birlikte gerginlikler Azerbaycan’ın diğer bölgeleriyle bulunmaktaydı. Üstelik tam 25
yaşandı. Can kayıplarının yanı sıra irtibatı tamamen koparılmış, helikop- çocuk her iki ebeveynini, 130 çocuk
yüzbinlerce insan evlerini terk etti ve ter tek ulaşım aracı olarak kalmıştı. ebeveynlerinden birini, 230 aile ise
göç etmek durumunda kaldı. Sovyet Kente gelen bir Azeri helikopterinin reisini kaybetmişti. Bunların yanı sıra
Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin düşürülmesi ile helikopter ulaşımı binlerce insan esir alınmıştır üstelik
31 Aralık 1991 de dağılmasıyla ve da kesilmişti. Kentin elektriği dahi esirlerden 150’sinin akıbeti hala
birliklerin bölgeden çekilmesiyle bir- 2 Ocak tarihinden itibaren kesilmiş meçhuldür. Öyle ki Katliam sonrası
likte, Azerbaycan ve Ermeni birlikleri bulunmaktaydı. Hocalı bölgesini gezen Fransız
arasındaki savaşın zemini hazırlan- Rus-Ermeni İttifakı tarafından gazeteci Jean-Yves Junet gördükleri
mış bulunmaktaydı. gerçekleştirilen bu barbarca saldırı karşısında şu sözleri sarf etmiştir:
adeta tarihin bütün izlerini silmeyi ’Pek çok savaş hikayesi dinledim.
KATLİAMIN ÖN SÜRECİ: amaçlamıştı. Yüzlerce insanın yanı Faşistlerin zulmünü işittim, ama
1991 yılının sonlarına doğru sıra tarihi açıdan büyük önem taşı- Hocalı'daki gibi bir vahşete umarım
Ermeniler Dağlık Karabağ bölgesin- yan anıtlarda bu katliam sonucunda kimse tanık olmaz’.
deki otuzu aşkın yerleşim birimini ele yok edilmişti. Katliamın çirkinlik ve dehşetli bo-
geçirmiş ve stratejik konuma sahip KATLİAM GECESİ: yutunu anlamak için görgü tanıkları-
köyler Ermenilerce yakılıp yıkılmıştı. nın hikayelerini dinlemek yada 1992
Hocalı ’ya giden yollar birer birer Ermenistan Silahlı Kuvvetleri eski de atılan gazete başlıklarına göz
açılmış bulunmaktaydı. Sovyetler Birliği zırhlı araçları ve 180 atmak oldukça açıklayıcı olacaktır:
askerî uzmanın da desteği ile Hocalı “Ağdam’da bulunan yabancı ga-
RUS-ERMENİ İTTİFAKI: kentini çevirmiş bulunmaktaydı. O zeteciler Hocalıda öldürülmüş kadın
Ermeni Silahlı Kuvvetleri, eski gece Hocalı kenti bütünüyle harap ve çocuklar arasında kafa derisi
Sovyetler Birliği ordusunun 366. edildi. Kasabaya giren Rus ve Er- soyulmuş , tırnakları çıkarılmış 3 kişi
Muhafız motorize alayının yardımıy- meni askerler savunmasız sivil halkı görmüşlerdir.”
la Hocalı kentinin nüfusunu vahşice hunharca katletti. Mide bulandıran, „Le Monde” gazetesi (Paris), 14
katletti. Aralarında 106 kadın,83 yazıya dahi dökmekte güçlük çekti- Mart 1992 yılında
çocuk ve 70 yaşlı bulunan toplam ğimiz işkence metotlarıyla çocuklar, “Binbaşı Leonid Kravets: Ben
613 sivilin öldürüldüğü ve 487 kişinin yaşlılar ve hamile kadınlar ayrım şahsen tepede yüz civarında ceset
ağır yaralandığı katliam 1992 yılının yapılmaksızın öldürüldü. Bir kısmı gördüm. Bir erkek çocuğun kafası
25 Şubat'ını 26'sına bağlayan gece- silaha dizilerek, diğerleri ise vahşice yok idi. Her tarafta acımasızca
işkencelerden sonra katledilen 613 öldürülmüş kadın, çocuk ve ihtiyar
n 32 www.euroimaj.de 2017 kişinin yukarıda da belirtildiği gibi vardı”