Page 61 - Euroimaj-Sayi61

Das Magazin der Region...
yılında bir Ramazan ayında cerre çıkıyor. İmam Ahmet Efendi; “Haydi oğlum ettim kitabın her
O yıllarda her yerde hoca olmadığı için Allah selamet versin ve işin rast sayfasında. www.euro maj.de
genç hocalar bir köye ya da bir camiye gitsin” diyerek genç misafirini dualarla Ümidimde yanıl- KÖŞE YAZISI
giderek, Ramazan boyu namaz kıldırıp uğurluyor. madığımı en baştan
vaaz ederek ücret alırlardı, işte buna “cer- Genç Kemal yorgun argın İstanbul’a söylemeliyim.
re çıkma” denirdi. inince polisler alıp bir karakola götür- Az sayıda olsa da bu isimlerle olan
Hasankale müftüsü Reşit Efendi evin- müşler. hatıralarını gördüm ve çok sevindiğimi
de misafir ediyor bir görev sırasında. Soruşturmadan olumsuz bir şey de söylemeliyim.
Müftü, genç Kemal’in kabiliyetini çıkmayınca serbest bırakmışlar. Bunlardan birisi Çataldere (Hahonç)
görünce, kendisine diyor ki; İstanbul Fatih’te Dehri Yusuf Efendi Köyünden medrese arkadaşı Ğazaroğlu
“İlmi irfan İstanbul’da olur. Okumak (Daha sonra yaşayan Dehri Yusuf Hoca Hafız Ahmet’tir.
için İstanbul’u görmek lazımdır…” değil bu kişi)namında bir hemşerisi Bir diğeri ise, Annemin dedesi nam-i
Bu söz genç Kemal’e çok büyük tesir olduğunu öğrenince hemen oraya gitmiş. diğer Hemşinli, Uzundere Köyünden
ediyor. Genç Kemal şöyle not düşmüş o güne büyük âlim Ahmet Feyzi Okumuş’un ka-
Rize’ye nüfus kâğıdını yenilemeye dair; “Muazzam Fatih Camiini görünce, yınpederi olan Başköy Köyünden Hâkim
gidiyor, sonra tekrar Erzurum’a geri büyük bir sevinç ve hayranlıkla uzun Reşit Efendidir.
dönerek bu defa da İstanbul macerasını uzun seyredip, Allah’ıma bu günleri gör- Genç Kemal öğretmen olmuş ve ilk
başlatıyor. memi bana nasip ettiği için dua ettim…” tayin yeri memleketi Rize olmuştu.
İstanbul’a gitme niyetini Ağabeyi Sü- Fatih Medreselerinde Karadenizli Rize’deki ortaokulda görev yaparken
leyman’a hiç açmıyor, çünkü bir yandan ve Rizeli talebelerin olduğu öğrenmiş Rus işgali başlamıştı Karadeniz Bölge-
da ticaret yapan ağabeyinin kendisini ya- oradaki kişilerden. sinde.
nından ayırmak istemediğini düşünüyor. Nihayet Karadenizlilerin olduğu Savaş başlayınca Rize Askerlik
Nihayet İstanbul yolculuğu başlıyor. bölüme yerleşen genç Kemal, Arapça, Şubesinde de görev yapmaya başlamıştı
O yıllarda İstanbul’a gitmek izinle Kur’an kıratı öğrenmeye başlamış bura- öğretmen Kemal.
olduğu için sıkı bir soruşturma geçirmiş da. Buradaki eğitimini başarılı bir şekilde O günleri şöyle anlatıyor kitabında
ve gitmesi için bir maninin olmadığı gör- bitiren genç Kemal’in yeni hedefi İdadi Öğretmen Kemal;
müştü. O soruşturmada, telgraf tellerinin Okullarının birinde okumaktır artık. “Birinci Dünya Harbi bütün şiddeti
İstanbul’a kadar uzandığını öğrenmiş ve Bu gaye ile Üsküdar İdadisinin imti- ile devam ederken, Türk orduları büyük
bu direkleri takıp ederek bu yolu yalnız hanına girip kazanıyor. kahramanlıklar gösteriyordu. Fakat
gidebileceğine kendisini inandırmıştı. 1904 senesinde Üsküdar İskelesinin müttefiklerimiz mağlubiyetleri ve bazı
Genç Kemal; sabah şafakla yola yanında bulunan Mihrimah Sultan cephelerde ordularımızın yanlış sevk ve
çıktıktan sonra tam yedi günde Erzu- Medresesinde boş bir oda bulup, Fatih’te idare edilmeleri sebebi ile harp vaziyeti
rum’dan Trabzon’a ulaştığını ifade ediyor ki eşyalarını oraya getiriyor, burada aleyhimize dönmüştü.
anılarında. Trabzon’a varınca İstanbul yaşamaya başlıyor. Baş Kumandan Enver Paşa Almanların
yolunun birinci aşamasını geçtiğini dü- Merhum Kemal Doğan, o günkü telkini ile Sarıkamış seferini düzenledi.
şünerek sevinç duyuyor. Trabzon’da baya İstanbul’u, Meşrutiyet’i, medreselerin ve Bu yanlış hareket askerlerimizin büyük
bir macera yaşadıktan sonra, İstanbul’a diğer eğitim kurumlarının durumunu, bir kısmının daha hareketin başında
gemi ile gidemeyeceğini, çünkü parası Sultan II. Abdülhamit dönemini uzun dağlarda soğuktan donmasına ve tifüs
yetmeyeceğinden dolayı gittiği yerde uzun anlatıyor. hastalığından büyük kayıp vermemize
aç kalacağını düşünerek Ramazan ayı Şöyle bir tespiti var kitapta; “Eski sebep oldu…
başlamadan bu defa Samsun’a gitmek kudretli padişahlarımızın kurduğu, Bizim civar çocukları umumiyetle Er-
için yayan yola koyuluyor. büyüttüğü, Avrupa’yı titreten muazzam zurum’a sevk olduklarından, seferberlikte
Nihayet Kadir gecesi Samsun’a imparatorluk, sonraları dünyanın ilerleyi- çok zayiat verdiler. Gidenlerin hemen
ulaşıyor. Samsun Valide Camiinde yatsı şine, medeniyetin icaplarına uydurul- hemen hepsi şehit oldu, geri dönen pek
namazını kılan genç Kemal, namazdan madığından, kuretsiz zayıf hasta adam nadirdi…”
sonra Kuran-i Kerim okuyor, bütün durumuna gelmişti…” Sarıkamış Hareketinden sonra Ruslar
cemaat bu güzel sesli insanı huşu içinde Genç Kemal’e Harbiye Nazırı namına Karadeniz’e doğru ilerlemeye başlamıştı.
dinliyor. Caminin İmamı Ahmet Efendi, müsteşarın verdiği başarı olduğu bir Tek tek Karadeniz’in il ve ilçelerini
kim olduğunu, nereden gelip nereye imtihandan sonraki tanıtım künyesini de işgal ediyordular.
gittiğini soruyor. makaleye almak istedim. Öğretmen Kemal Askerlik Şubesinde
Sonra da cemaate dönüp genç Ke- Kazası;……………….Rize çalıştığı için olayları etraflıca biliyordu.
mal’i göstererek; Nahiyesi: Mapavri İşgal yılları ile ilgili bir hatırasına yer
“Ey ahali bu hafız Erzurum’dan yü- Kariyesi: Latum vermek isterim.
rüyerek buraya kadar gelmiş, İstanbul’a İsmi: Kemal “Ruslar ilerliyordu. Rize’de tehli-
okumaya gidiyor. Böyle bir şey hiç Pederinin ismi: Reşit keye girmişti. Bizler de muhacir olup
işittiniz mi, hafızın harçlığı yok kendisine Tertibi;……………...333 olmamağı kendi aramızda konuşuyorduk.
harçlık temin edelim…” İstihkak’ı;…………..326 Senoz’dan Kalyoncu Reşit Efendi ile de
İmam bu konuşmadan sonra mendil Merhum Kemal Doğan hatıralarında bu hususu konuşurken, halkta para yok
serip cemaatten para toplayıp genç sık sık İstanbul’da ya da geldiği zaman muhacir olup yollarda sefaletten ölmek-
Kemal’e veriyor. Rize’de, o yıllarda yaşamış, bugün bile tense evimizde ölmek daha hayırlıdır
İstanbul için Samsun’dan bilet alma- yaptıkları ile tanıdığımız insanlardan diye karara vardık. Bizim devre muhacir
dan gemiye biniyor genç Kemal. ve karşılaşmalarından bahsediyor. çıkmadı. Bu kararımızın isabetli olduğu
Çünkü İmam iskeleye benimle birlikte Kitabı okurken, gittiği yerleri göz önüne bilahare anlaşıldı…”
geldi, bunu gören bir polis kayıkçıya aldığımızda, benim de yakın büyüklerim Yazının devamıiçin
;“Hafızı vapura geçir” diye talimat verdi. olan insanlarla bahsedeceğini umut www.euroimaj.de
www.euroimaj.de - 2023 n61