Page 24 - Euroimaj 56.Sayı

Uğur Koçer’In yazısı
ARAŞTIRMA
Türk Anadolu'nun bir Türk
vatanı olmasında çok
önemli rol oynadıkları
Boyları - tarih otoriteleri tarafından
kabul edilen Çepnilerin
Anadolu'daki varlıkları
Çepniler on ikinci yüzyıla kadar

gitmektedir. Onikinci ve
onüçüncü yüzyıllara ait
belgeler daha çok Çepni
Çepniler'in Menşei ve Çepni tespit edilmesinin gerekli olduğunu
Adının Manası Kün Han'a söylediği, onun da bu varlığından ve onun
Çepniler'den söz eden bütün fikri kabul ederek bu işi yapmak menşeinden söz etmekte,
kaynaklar, onların Oğuz Türkle- üzere lrkıl Hoca'yı görevlendir-
rinin bir boyu olduğunda görüş diği, Irkıl Hoca'nın da yirmi dört daha sonraki yüzyıllarda
birliği içindedirler. Çepniler'den evladın her birine birer lâkap, birer ve özellikle 16. yüzyıldan
söz eden en eski yazılı kaynak tamga ve birer ongun tespit ettiği itibaren tutulmaya
Kaşgarlı Mahmud tarafından anlatılır. Bu kaynağa göre Çepni,
1072-1076 yılları arasında yazılan Üç Oklar'ın en büyüğü olan Kök başlanan Osmanlı tahrir
Divanü Lûgati't Türk'tür. Türk dili, Han'ın dördüncü oğludur. İlk kez defterlerinden elde
tarihi ve kültürü yönünden çok bu eserde Çepni'nin manası üze-
zengin bir hazine olan bu eserde rinde durulmuş ve Çepni, "Nerede edilen bilgiler, Çepnilerin
Kaşgarlı Mahmud, Oğuz Boy- düşman görse durmayıp savaşan" Anadolu'nun iskânında
ları hakkında da bilgi verirken, (Kandaki yağı göre, derhal savaşır ve Türkleşmesinde
Oğuzların yirmi iki bölük olduğunu, ve çapar. Bahadır) Şeklinde
her bölüğün ayrı bir belgesi ve tanıtılmıştır. Ongununun (simgesi) oynadıkları büyük rolü
hayvanlarına vurulan bir alâmeti "Sunkur: Umay", Ülüşünün (Şö- ortaya çıkarmaktadır.
olduğunu belirttikten sonra birinci lenlerdeki et payı), Sol karı yağrın,
boy olan Kınık'tan başlayarak tek sol yanbaş olduğu belirtilmiş ve birlikte bu gruba dahil etmekte
tek bütün bölükleri tanıtır. Çepni damgası verilmiştir. ve Çepni adının askeri ve siyasi
boyu, Kaşgarlı'nın yirmi iki bölüğe Tarihlere "tarihi yapan ve yazan özellik taşıdığını belirtmektedir.
ayırdığı Oğuzlar'ın yirmi birinci- han" olarak geçen Ebülgazi
sidir. Bahadır Han'ın 1660'ta tamamla- ÇEPNİLERİN ANADOLU'YA
Çepni adının geçtiği ikinci yazılı dığı Şecere-i Terakime de, "Oğuz YERLEŞMELERİ
kaynak ondördüncü yüzyıla aittir. Han'ın Torunlarının Adlarının
Reşidüddin Fazlullah'ın 1310 Manası ve Damgaları ve Kuşları- Bilgiler bize Çepni boyunun,
tarihinde yazdığı Câmi'üt Tevâ- nın Zikri" adlı bölümünde Oğuz'un 12. yüzyıldan bu yana Anadolu,
rih'in ikinci cildinde Târih-i Oğuzân yirmi dört torununun adları, İran, Azerbaycan ve Mısır'ı içine
ve Türkân (Oguzların ve Türkle- adlarının anlamları, damgaları ve alan çok geniş bir coğrafyada
rin Tarihi) adıyla Oğuz Destanı kuşları belirtilmiştir. Bu kaynakta tanındığını göstermektedir.
nakledilir. Bu destanda, Oğuz'un Çepni, Oğuz'un on altıncı torunu Daha önce de belirtildiği gibi,
daha yaşarken Boz Oklar ve Üç olarak gösterilmiş, Çepni'nin an- Çepnilerin Anadolu'ya ne zaman
Oklar diye ikiye ayırdığı altı oğlun- lamının "cesur", kuşunun "devlet geldikleri, nerelere ve nasıl yer-
dan yirmi dört torununun olduğu, kuşu" (hümay) olduğu belirtildikten leştikleri hakkında yeterli bilgiye
Oğuz'un vefatından sonra onun sonra, damgasının şekli verilmiştir. henüz sahip olamamakla birlikte,
yerine Kün Han geçtiği, Oğuz'un İbrahim Kafesoğlu da "Eski Türk Faruk Sümer'in, ulaşabildiğimiz
çok değer verdiği bilge bir kişi olan boylarının adları boyun siyasi ve diğer araştırmacılar tarafından
Irkıl Hoca'nın, devletin devamlılı- sosyal hususiyetlerini meydana da kabul gören "Türkiye tarihinin
ğının sağlanması, ileride herhangi koymaktadır" dedikten sonra yerli kaynaklarında adı ilk önce
bir kargaşaya meydan verilme- Çepni'yi, askeri teşkilat ve unvan- ortaya atılan Oğuz boyu muh-
mesi için bu yirmi dört oğula birer larla ilgili olan Çor, Yula, Kapan, temelen Çepnilerdir" şeklindeki
lâkap ve birer ongun ve hayvanla- Külbey, Yabuka, Yeney, Taryan, görüşü Anadolu'ya ayak basan
rına vurmaları için de birer tamga İğdir, Buka, Tarduş vb. isimlerle ilk Türk boyu veya ilk boylardan
n 24 www.euroimaj.de 2020